دانش خانواده

آمپول دپومدروکسی پروژسترون استات (DMPA)

دپومدروکسی یا آمپول سه ماهه، یک روش تزریقی پیشگیری از بارداری است. آمپول DMPA حاوی ماده موثره دپومدروکسی پروژسترون استات بوده و سه ماه از بارداری پیشگیری می نماید. ارایه خدمت این روش توسط کارکنان بهداشتی دوره دیده صورت می گیرد.

مکانیسم عمل

  • جلوگیری از تخمک گذاری
  • دشوار نمودن رسیدن اسپرم به رحم از طریق افزایش غلظت ترشحات دهانه رحم
  • تاثیر بر مخاط داخلی رحم (اندومتر)

اثربخشی

اثربخشی این روش در سال اول استفاده 99.7 درصد است.

مزیت ها

  • اثربخشی بالا
  • آسانی استفاده
  • فاصله های استفاده نسبتا طولانی مدت (هر ۳ ماه یک بار)
  • مناسب برای افرادی که با استفاده مداوم و هر روزه از یک روش مشکل دارند. (افراد فراموشکار، کوچ نشین، عقب ماندگان ذهنی و …)
  • مناسب برای افراد مبتلا به دیابت
  • افزایش شیرمادر
  • قابل استفاده در دوران شیردهی
  • تداخل نداشتن با تمایل جنسی
  • عدم نیاز به قطع مصرف قبل از اعمال جراحی
  • مناسب برای افراد مبتلا به بیماری تیرویید
  • قابل استفاده از سن 16 سالگی
  • نداشتن عوارض هورمون استروژن
  • کاهش ابتلا به سرطان های اندومتر وتخمدان، کاهش ابتلا به بیماری های التهابی لنگن، کاهش کم خونی، فیبروم رحم، اندومتریوز، حاملگی خارج رحمی
  • مناسب برای بیماران تشنجی( به جز افرادی که کاربامازپین و فنی تویین استفاده می کنند.)

عیب ها:

  • تاخیر برگشت باروری
  • لزوم تزریق در فاصله زمانی سه ماهه
  • عدم جلوگیری از ابتلا به بیماری های مقاربتی
  • احتمال افزایش وزن
  • احتمال بروز تغییرات خلقی
  • اختلالات خونریزی قاعدگی، امنوره، لکه بینی و خونریزی نامرتب

عوارض شایع و چگونگی برخورد با آن ها

اختلالات قاعدگی (لکه بینی، آمنوره و خونریزی نامرتب خونریزی نامرتب رحمی)

  • معمولا در ماه های اول مصرف دیده شده و در عرض ۳ ماه اول ازبین رفته یا کاهش می یابد (شایان ذکر است که رفع این عارضه گاه نیاز به زمانی معادل 6 – ۱۲ ماه خواهد بود. در صورت تداوم خونریزی نامرتب رحمی، باید فرد برای بررسی بیشتر به متخصص زنان مراجعه نماید.
  • اگر دلیل خونریزی تزریق آمپول دپومدروکسی باشد، کپسول مفنامیک اسید (۲۵۰ میلی گرمی) روزی سه بار و در هر بار دو عدد، تا ۵ روز تجویز می گردد. در صورت بهبود نیافتن تا سه ماه و یا وقوع خونریزی به هر دلیل دیگر (بجز تزریق DMPA) مراجعه به متخصص زنان ضرورت دارد.
  • اگر آمنوره از ابتدای تزریق آمپول ایجاد شود، نیاز به درمان نداشته و صرفا باید به فرد اطمینان خاطر داده شود. بررسی بارداری در مواردی که فرد پس از تزریق آمپول خونریزی قاعدگی منظم داشته و بعدا دچار آمنوره شاده باشد، لازم است.

افزایش وزن:

افزایش وزن بیشتر به دلیل آثار هورمون پروژسترون، افزایش اشتها و مصرف بیشتر مواد غذایی و ایجاد اثر آنابولیک بوده و معمولا تا دو کیلوگرم در سال اول استفاده از آمپول دپومدروکسی گزارش شده است. این افزایش وزن با احتباس مایعات همراه نیست. در بررسی افزایش وزن باید سایر عوامل افزایش وزن را در نظر گرفت. مشکل افزایش وزن با رعایت رژیم غذایی و ورزش قابل رفع است.

حساس شدن پستان ها:

با استفاده از پستان بندهای مناسب و مسکن های معمولی برطرف می گردد. درغیر این صورت مراجعه به ماما و در صورت نیازمراجعه به متخصص زنان ضروری است.

عوارض غیر شایع و چگونگی برخورد با آن ها

عوارض غیر شایع و چگونگی برخورد با آن ها

این عارضه ها ممکن است هرگز مشاهده نشده و یا خیلی به ندرت مشاهده شود. اگر این عارضه ها مشاهده شود، مراجعه به پزشک ضروری است. عارضه های غیر شایع آمپول دپومدروکسی عبارت هستند از:

  • تغییر خلق (بی خوابی و افسردگی ): مراجعه به روانپزشک
  • سردرد و گیجی: مراجعه به متخصص زنان.
  • نفخ شکم: مراجعه به پزشک عمومی .
  • کاهش میل جنسی: مراجعه به روانپزشک.
  • تاخیر در برگشت باروری: مراجعه به متخصص زنان.
  • شک به وجود سرطان پستان: مراجعه به متخصص جراحی.
  • حساسیت: این عارضه بسیار نادر است. توصیه می شود که استفاده کنندگان از DMPA بلافاصله پس از تزریق واحد ارایه خدمت را ترک نکنند و در صورت بروز علائمی که می تواند نشان دهنده حساسیت باشد، مانند احساس خارش در محل تزریق ان علایم را گزارش کنند. در صورت بروز حساسیت به DMPA ، اقدام لازم متناسب با شدت حساسیت ایجاد شده انجام خواهد شد.

در چه مواردی مصرف آمپول ممنوع است:

  • بارداری
  • سرطان پستان
  • خونریزی واژینال بدون علت مشخص
  • اختلالات شدید انعقادی
  • سابقه تومور (آدنوم کبدی ناشی از مصرف هورمون های استروئید جنسی)
  • ترومبوآمبولی فعلی
  • سابقه سکته مغزی
  • فشار خون کنترل نشده

در چه مواردی بهتر است این آمپول تزریق نشود:

  • بیماری کبدی
  • سابقه و بیماری فعلی قلبی عروقی شدید
  • وجود عوامل متعدد ابتلای به بیماری های قلبی و عروقی (سیگاری بودن، دیابت، فشار خون بالا و سن بالای ۴۵ سال)
  • تمایل به برگشت سریع باروری
  • مشکلات مرتبط با تزریق (ترس،…)
  • چاقی (نمایه توده بدنی بیشتر از ۳۰)
  • افسردگی شدید
  • فشار خون کنترل شده دیابت با ضایعه عروقی و یا ابتلای به دیابت به مدت بیست سال یا بیشتر از آن
  • سابقه مول
  • سن کمتر از ۱۶ سال

زمان شروع استفاده از آمپول سه ماهه( آمپول دپومدروکسی )

در زمان قاعدگی

اولین تزریق (شروع استفاده از روش) در یکی از پنج روز اول قاعدگی انجام و تا یک هفته نیز از کاندوم استفاده می شود.

مادران غير شيرده

پس از زایمان: اولین تزریق DMPA تا ۳ هفته پس از آن امکان پذیر بوده و نیازی به بر کشت قاعدگی نیست.

پس از سقط: اگر متقاضی خدمت آمپول دپومدروکسی را به عنوان روش پیشگیری از بارداری انتخاب کند، استفاده از آن تا ۵ روز بعد از سقط سه ماهه اول یا دوم است. تزریق DMPA پس از این فاصله زمانی 5 روز منوط به دریافت تست بارداری از آزمایشگاه و رعایت سایر شرایط خواهد بود.

مادران شیرده

در صورت قاعده نشدن و تغذیه انحصاری شیر خوار با شیر مادر و انتخاب DMPA بعنوان روش پیشگیری از بارداری، مصرف آمپول دپومدروکسی باید ۶ هفته پس از زایمان آغاز گردد : در صورت قاعده شدن، تزریق باید در یکی از پنج روز اول قاعدگی انجام شود. تا یک هفته نیز از کاندوم استفاده شود.

به دنبال قطع یک روش: اگر فرد در پنج روز اول دوران قاعدگی مراجعه کند می توان بلافاصله DMPA را تزریق و یک هفته نیز از کاندوم استفاده کرد در غیر این صورت تا فرا رسیدن دوره قاعدگی بعدی (برای تزریق DMPA ) ازکاندوم استفاده شود.

چگونگی استفاده از آمپول سه ماهه دپومدروکسی

چگونگی استفاده از آمپول سه ماهه دپومدروکسی

یک آمپول ۱۵۰ میلی گرمی دپومدروکسی هر ۳ ماه یکبار تزریق می گردد. اگر متقاضی در محدوده فاصله زمانی ۲ هفته زودتر و یا ۲ هفته دیرتر از موعد مقرر مراجعه نماید، می توان ضمن تاکید بر لزوم رعایت زمان تعیین شده، DMPA را تزریق کرد.

قبل از تزریق و برای بوجود آوردن سوسپانسیون یکنواخت، باید ویال یا آمپول را به شدت تکان داد. تزریق DMPA عضلانی (بالای عضله باز و یا باسن) و عمیق (با استفاده از سرسوزن بلند) است. محل تزریق نباید ماساژ داده شود.

هشدارها و چگونگی برخورد با آن ها

بروز هر یک از علائم زیر نشان دهنده ضرورت مراجعه به پزشک است.

  • افزایش فشار خون در حدی که نیازمند درمان باشد ( فشار خون ۱۶۰/100 میلی متر جیوه و بیشتر از آن) _ مراجعه فوری به پزشک
  • زردی چشم و پوست – مراجعه فوری به پزشک
  • سر درد شدید همراه با تاری دید _ مراجعه فوری به پزشک
  • خونریزی شدید _ مراجعه فوری به پزشک
  • خونریزی طولانی در هنگام قاعدگی یا جز آن _ مراجعه فوری به پزشک
  • تاخير قاعدگی (در فردی که حین استفاده از DMPA قاعدگی مرتب داشته است) _ مراجعه غیر فوری به پزشک

حاملگی هم زمان با استفاده از آمپول سه ماهه

اگر هم زمان با استفاده از آمپول دپومدروکسی بارداری اتفاق بیافتد، احتمال افزایش مرگ و میر نوزادی به علت کاهش وزن هنگام تولد (IUGR ) وجود دارد. بنابراین در بارداری های هم زمان با استفاده از این روش، نیاز به دقت بیشتر در مراقبت های بارداری و مراجعه به متخصص زنان است.

استفاده از DMPA باعث تاخیر در بازگشت باروری می شود.

برگشت باروری پس از قطع روش

  • ممکن است بازگشت باروری در مصرف کننده DMPA پس از قطع استفاده از روش با تاخیر مواجه گردد و این تاخیر بطور معمول حدود ۸-۹ ماه پس از آخرین تزریق بطول می انجامد.
  • تزریق DMPA ناباروری دایمی ایجاد نمی کند .
  • اگر فرد نخواهد باردار شوند ونیز مایل به ادامه استفاده از DMPA نباشد، علیرغم تاخیری که در بازگشت باروری با استفاده از DMPA پس از پایان مدت ۳ ماهه وجود دارد، در زمان تزریق بعدی باید استفاده از یک روش دیگر آمپول پیشگیری از بارداری را آغاز نماید.
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن