واکسیناسیون

معرفی انواع واکسن و برنامه واکسیناسیون و اهمیت آن

واکسن یکی از مهمترین کشف های بشر برای مبارزه با بیماری های واگیر دار ويروسي و باکتريايي است این بیماری ها در نبود واکسن به سرعت همه گیر شده و باعث از بین رفتن و مرگ و میر افراد زیادی شده اند.

واکسیناسیون یا ایمن سازی یکی از مهمترین اقداماتی است که والدین برای سلامتی کودکان خود انجام می دهند. واکسیناسیون اقدام بسیار ارزشمندی است که با هزینه اندک از ابتلا به بسیاری از بیماری های خطرناک عفونی که در گذشته جان بسیاری از نوزادان و کودکان را می گرفت جلوگیری می کند. درحال حاضر واکسیناسیون از مرگ سه میلیون کودک در سال در جهان جلوگیری می کند.

چه کسانی باید واکسن بزنند

واکسن ها انواع مختلفی دارند و ممکن است در سنین مختلف نیاز به تزریق واکسن باشد ولی به طور معمول واکسیناسیون از نوزادی و در کودکی انجام می شود زیرا کودکان در مقابل بیماری های عفونی حساس تر هستد.

برنامه واکسیناسیون در ایران

هر کشوری برنامه واکسیناسیون مختص خود را داراست در ایران نیز در حال حاضر همه نوزادان از بدو تولد تا 6 سالگی یک برنامه ثابت واکسیناسیون دارند مگر در موارد خاص که در ادامه ذکر می شود.

انواع واکسن به تفکیک سن تزریق سن تزریق
ب.ث.ژ ،هپاتیت ب، فلج اطفال خوراکی بدو تولد
پنتاوالان، فلج اطفال خوراکی دوماهگی
پنتاوالان، فلج اطفال خوراکی و فلج اطفال تزریقی چهار ماهگی
پنتاوالان و فلج اطفال خوراکی شش ماهگی
ام ام آر یک سالگی
ام ام آر ، ثلاث و فلج اطفال خوراکی هجده ماهگی
ثلاث و فلج اطفال خوراکی شش سالگی

بعد از آخرين نوبت واكسن سه گانه در 6 سالگی، بايد هر ده سال يک بار واكسن دو گانه بزرگسال بصورت دوز یادآور تزریق شود.

واکسیناسیون در کجا باید انجام شود؟

واکسن بدو تولد معمولا در زایشگاه یا بیمارستان محل تولد در روز ترخیص نوزاد تزریق می شود و سایر واکسن ها در مراکز بهداشت و پایگاه های بهداشت شهری و روستایی توسط کادر بهداشتی تزریق می شود.

اگر زایمان درمنزل داشته اید حتما در اولین روز تولد برای تزریق واکسن اقدام کنید.

انواع واکسن

انواع واکسن

واکسن هایی که در ایران مورد استفاده قرار می گیرند انواع مختلفی دارند که هر کدام برای پیشگیری از یک یا چند بیماری خاص در سن خاص استفاده می شود.

واکسن ب.ث.ژ

این واکسن مربوط به بیماری سل می باشد که از نوع شدید آن یعنی سل ارزنی و مننژیت سلی محافظت می کند. این واکسن یک واکسن زنده ضعیف شده باکتریای است که بصورت داخل جلدی به عضله دلتوئید دست چپ نوزاد تزریق می شود و تا دو ماهگی جای آن زخم شده و چرک می کند و بهبود می یابد و اسکار (جای زخم) آن روی دست باقی می ماند.

واکسن هپاتیت ب

این واکسن مربوط به بیماری هپاتیت ب است که بصورت تزریقی عضلانی در پای راست نوزاد تزریق می شود. در مورادی که نوزاد از مادر مبتلا به بیمار هپاتیت ب متولد شده است علاوه بر واکسن باید گاماگلبولین نیز ظرف کمتر از 72 ساعت به نوزاد تزریق شود. این واکسن معمولا عارضه خاصی ندارد و تب و درد در محل تزریق نمی دهد.

واکسن فلج اطفال خوراکی

یک واکسن ویروسی زنده ضعیف شده است که به صورت خوراکی (2 قطره) در دهان کودک ریخته می شود. و درصورت بالا آوردن کودک در کمتر از نیم ساعت بعد از تجویز باید مجدد تجویز شود. معمولا عارضه خاصی ندارد.

واکسن فلج اطفال تزریقی

نوعی از واکسن ویروس فلج اطفال است که غیر فعال بوده و بصورت تزریقی در سن 4 ماهگی به عضله ران پای راست کودک به صورت عضلانی یا زیر جلدی تزریق می شود. معمولا عارضه خاصی ندارد و باعث تب و درد محل تزریق نمی شود.

واکسن پنتاوالان یا پنجگانه

از پنج واکسن شامل هپاتیت ب، دیفتری ،کزاز، سیاه سرفه و هموفیلوس آنفولانزای تایپ ب تشکیل شده که به صورت عضلانی در عضله ران پای چپ تزرق می شود. از عوارض این واکسن تب ، درد و تورم و سفتی و قرمزی محل تزریق است و در موارد نادر شوک آنافیلاکسی می دهد.

واکسن ثلاث یا سه گانه

یک واکسن از باکتری غیرفعال و سم دیفتری و کزاز و سیاه سرفه است و در سن 18 ماهگی به عضله ران پای چپ و در 6 سالگی به عضله دلتوئید دست چپ، بصورت عضلانی عمیق به کودک تزریق می شود. این واکسن به علت وجود واکسن سیاه سرفه در ترکیبش معمولا درد و تورم و سفتی و قرمزی و تب بیشتری ایجاد می کند، و درموارد نادر شوک آنافیلاکسی می دهد.

واکسن ام ام آر

نوعی واکسن زنده ضعیف شده از ویروس سرخک، سرخجه و اوریون است که در دو نوبت یک سالگی و هجده ماهگی به عضله دلتوئید دست راست کودک به صورت زیر جلدی تزریق می شود. واکسن ام ام آر درد و تورم محل تزریق و تب نمی دهد و گاها یک هفته تا 10 روز بعد از تزریق واکسن کودک علایم خفیفی همچون علایم سرماخوردگی از خود بروز می دهد.

واکسن توام یا دوگانه

از دو واکسن دیفتری و کزاز تشکیل شده که بعد از 6 سالگی هر ده سال یک دوز یادآور در بزرگسالان بصورت عضلانی درعضله دلتوئید دست چپ تزریق می شود. معمولا عارضه سختی ندارد و به ندرت درد و سفتی در محل تزریق رخ می دهد که میتوان با کمپرس گرم در جهت کاهش درد اقدام کرد.

باورهای غلط در مورد واکسن

برخی از والدین به علت نگرانی های نابجا از تزریق به موقع واکسن کودک خود خودداری می کنند باید به یاد داشته باشید که موارد زیر دلیل برعدم تزریق و یا به تعویق انداختن تزریق واکسن کودک شما نمی باشد.

  • ابتلا به بیماری خفیف همچون اسهال و تب خفیف و سرماخوردگی
  • نارس بودن نوزاد
  • مصرف داروها وآنتی بیوتیک ها
  • سوء تغذیه کودک
  • حضورخانم باردار در منزل
  • ابتلا به بیماریهای قلبی و ریوی و کلیوی و کبدی
  • سابقه حساسیت خفیف به واکسن در بستگان کودک
  • ابتلا به زردی نوزادی
  • تغذیه با شیر مادر

همیشه از اقدامات خودسرانه و بدون مشورت متخصصین بهداشتی بپرهیزید و شایعات و خرفات درباره واکسن را توجه نکنید زیرا با نزدن واکسن ایمنی کودک را به خطر انداخته و او را در معرض ابتلا به انواع بیمار ی های عفونی قرار می دهید.

عوارض واکسن ها

عوارض واکسن

هر نوع از واکسن ها شامل عوارض شایع و نادر می شود که باید در مواجهه با این عوارض واکنش صحیص نشان داد تا از مشکل های آتی جلوگیری نمود.

عوارض شایع

عوارض شایع واکسن شامل درد و سفتی و قرمزی و تورم در محل تزریق ، تب مختصر است.

عوارض نادر

حسایت شدید یا شوک آنافیلاکسی و تشنج که موجب منع تزریق دوز بعدی آن واکسن می شود.

مراقبت بعد از تزریق واکسن

مراقبت بعد از تزریق واکسن

کنترل تب

برای کنترل تب کودک بعد از تزریق واکسن ها می توانید در 24 ساعت اول هر 6 ساعت به اندازه دو برابر وزن کودک قطره استامینوفن بدهید و با گذاشتن حوله مرطوب بر روی شکم و زیر بغل و روی پیشانی تب را کاهش دهید . درصورت عدم کنترل تب با استامیتنوفن و پا شویه و تب 39 درجه و بیشتر سریعا کودک را به بیمارستان ببرید.

سفتی و تورم و درد محل تزریق

شما می توانید در روز اول تزریق با گذاشتن حوله تمیز و سرد روی محل تزریق هر 20 دقیقه یکبار از درد و تورم و سفتی محل تزریق جلوگیری کنید و روز بعد با گذاشتن حوله گرم روی محل تزریق درد را کاهش دهید.

هشدار

درصورتی که بعد از تزریق واکسن کودک شما تب کنترل نشده بالای 39 درجه دارد یا 3 ساعت مداوم جیغ می کشد و آرام نمی شود و از خوردن شیر خودداری می کند و بی حال و ناهوشیار است سریعا کودک را به نزدیک ترین بیمارستان ببرید.

نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن