بیماری ها

اچ آی وی ، ایدز و راه های انتقال آن

بیش از سه دهه از شناخت اچ آی وی و بیماری ایدز می گذرد. همه گیری جهانی ایدز یکی از بزرگترین چالش ها را در زندگی فردی و اجتماعی انسان به خصوص نوجوانان و جوانان تشکیل می دهد. در سطح جهان حدود ۳۶ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر از جمله دو میلیون و ۶۰۰ هزار کودک با اچ آی وی زندگی می کنند. در ادامه با سایت سیب دون همراه باشید

تاکنون حدود ۳۴ میلیون نفر در جهان بر اثر ابتلا به ایدز جان خود را از دست داده اند که یک میلیون و ۲۰۰ هزار مورد از این مرگ و میرها در سال ۲۰۱۴ میلادی رخ داده است. طی ۱۵ سال گذشته مرگ و میر ناشی از ایدز در میان نوجوانان سه برابر شده است، به طوری که بیماری ایدز اولین عامل مرگ ومیر نوجوانان در آفریقا و دومین علت فوت این رده سنی در سطح جهان به حساب می آید.

در سال ۲۰۱۴ میلادی در سراسر جهان ۲ میلیون نفر به اچ آی وی مبتلا شدند؛ یعنی در هر روز تقریبا ۵۶۰۰ مورد جدید ابتلا به عفونت اچ ای وی در جهان گزارش شده است.

اثرات سوء اقتصادی- اجتماعی و بهداشتی ایدز بر جوامع بشری و به ویژه اثر بر سلامت انسان باعث شده است تا ایدز مورد توجه دانشمندان قرار گیرد. از این رو امروزه پیشرفت های زیادی در زمینه تشخیص و درمان این بیماری حاصل شده است ولی همان طور که همواره پیشگیری مقدم بر درمان است، خودمراقبتی نیز نقش بسیار مهمی برای پیشگیری از ابتلای به ایدز دارد.

ایدز چیست؟

ایدز چیست؟

ایدزمرحله نهایی بیماری است که توسط ویروسی به نام اچ آی وی (HIV) یا ویروس نقص ایمنی انسانی ایجاد می شود. از زمان ورود اچ آی وی به بدن مدت زمان کوتاهی طول می کشد تا فرد مبتلا بتواند ویروس را به دیگران منتقل کند. بسته به نوع آزمایش انجام شده حدود ۲ تا ۱۲ هفته طول می کشد تا نتیجه آزمایش تشخیصی اچ آی وی مثبت شود و بتوان بیماری را تشخیص داد.

در این موقع فرد هنوز علایم بیماری را پیدا نکرده و ظاهرا سالم است ولی در صورت داشتن رفتارهای پرخطری مانند روابط جنسی محافظت نشده و بدون کاندوم و یا تزریق مشترک، می تواند ویروس را به دیگران منتقل کند. به این دوران دوره پنجره» می گویند.

پس اگر فردی به طور مرتب سابقه انجام رفتارهای پرخطر ذکر شده را دارد، ولی به تازگی از نظر ابتلا به اچ آی وی آزمایش شده و نتیجه آن منفی باشد نمی توان مطمئن بود که او به اچ آی وی مبتلا نیست و ممکن است در مرحله پنجره قرار داشته باشد.

در بیشتر موارد، شروع بیماری با علایمی حاد شبيه آنفلوآنزا همراه است. سپس فرد بدون علامت بوده و در این مدت ظاهری سالم داشته و می تواند به کار و فعالیت ادامه دهد ولی احتمال انتقال ویروس به دیگران وجود دارد. از آن جا که این ویروس به سلول های دفاعی خاصی در بدن حمله می نماید، به تدریج قدرت دفاعی بدن را ضعیف می کند.

به طوری که فرد به انواع عفونت ها و سرطان ها مبتلا شده و در نهایت از پای در می آید. از زمان ورود اچ آی وی به بدن، تا شروع بیماری ایدز (مرحله علامت دار و انتهایی بیماری) ممکن است حتی تا ۱۰ سال طول بکشد.

اچ آی وی چگونه وارد بدن می شود؟

از روی ظاهر فرد نمی شود تشخیص داد که مبتلا به اچ آی وی است یا خیر. اچ آی وی در جریان رفتارهای پرخطر، از فردی که مبتلا به این ویروس است به فرد دیگر قابل انتقال است.

راه های انتقال ایدز

  • تماس جنسی محافظت نشده و بدون کاندوم با فرد مبتلا
  • استفاده مشترک از وسایل تزریق و یا سایر ابزار تیز و برنده مثل تیغ و سوزن خالکوبی
  • دریافت خون و فرآورده های خونی آلوده به اچ آی وی
  • انتقال از مادر مبتلا به اچ آی وی به نوزاد در طی حاملگی، زایمان و نیز شیردهی

اچ آی وی از راه های زیر منتقل نمی شود

  • از دست دادن و صحبت با فرد مبتلا به اچ آی وی
  • روبوسی و یا بغل کردن فرد مبتلا
  • غذا خوردن با بیمار و استفاده از ظروف و وسایل غذاخوری مشترک
  • گزش و نیش حشرات از جمله پشه
  • از طریق وسایل نقلیه عمومی مانند تاکسی، اتوبوسو استفاده از استخر، توالت عمومی و حمام
  • عطسه و سرفه

یادآوری این نکته ضروری است که آنچه ما را در معرض خطر ابتلا به ایدز قرار می دهد رفتارهای ما است نه زندگی در کنار افراد مبتلا. لذا زندگی در کنار افراد مبتلا به اچ آی وی، اشتغال و تحصیل در کنار افراد مبتلا، از نظر ابتلا به این عفونت خطری برای دیگران محسوب نمی شود.

بنابراین نیازی نیست تا مبتلایان را از سایر افراد جدا سازیم و یا آنها را از زندگی اجتماعی و ادامه تحصیل محروم کنیم.

خود مراقبتی پیشگیرانه از ایدز

خود مراقبتی پیشگیرانه از ایدز

شایع ترین راه ابتلا به اچ آی وی در جهان، رفتار پرخطر و محافظت نشده جنسی است. ولی در ایران شایع ترین راه ابتلا به اچ آی وی، هنوز در مجموع، استفاده از وسایل تزریق مشترک در بین مصرف کنندگان تزریقی مواد مخدر است. بررسی مبتلایان در ایران نشان میدهد که در سالهای اخیر، تعداد افرادی که به واسطه ارتباط جنسی محافظت نشده مبتلا شده اند، رو به افزایش است.

مصرف مواد مخدر، الکل، مواد محرک و روان گردان شامل شیشه و قرص اکستازی قدرت تصمیم گیری فرد را برای پرهیز از رفتار پرخطر و محافظت نشده جنسی مختل می کند. پس مهم است که بدانیم ایدز یک بیماری ناشی از انجام رفتارهای پرخطر است.

ایدز بیماری افراد یا گروههای خاصی از جمعیت نیست و هر فردی چه مرد و چه زن در هر سنی اگر رفتارهای پرخطر مرتبط با ایدز داشته و مراقب نباشد، می تواند به آن مبتلا شود.

راههای پیشگیری از ابتلای به اچ آی وی

  • خویشتن داری و پرهیز از روابط جنسی در زمان تجرد
  • وفاداری به همسر و پرهیز از روابط جنسی خارج از چارچوب خانواده به هنگام تاهل
  • استفاده از کاندوم و داشتن روابط جنسی محافظت شده در تماس جنسی با افراد مبتلا، افراد در معرض خطر و افرادی که از وضعیت ابتلای آنها اطلاع در دست نیست.
  • پرهیز از مصرف مواد مخدر، محرک و روانگردان
  • عدم استفاده از وسایل تیز و برنده مشترک (از جمله: سرنگ، سوزن و سایر وسایل تزریق، تیغ اصلاح و سوزن خالکوبی)
  • ارایه مراقبت های لازم، تجویز داروهای ضد ویروس اچ آی وی) در دوران بارداری و پرهیز از شیردهی در مادران مبتلا به منظور پیشگیری از ابتلای نوزاد به اچ آی وی

باید همواره به یاد داشت (کاندوم) مهم ترین وسیله محافظت افراد از انتقال اچ آی وی در طی تماس جنسی است.

تشخیص اچ آی وی

مهم است که بدانیم علی رغم دسترسی گسترده به آزمایش های تشخیصی اچ آی وی، حدود نیمی از مبتلایان در دنیا، از ابتلای خود به اچ آی وی آگاهی ندارند؛ در حالی که در ایران حدود دو سوم مبتلایان از این امر ناآگاهند.

فرد مبتلا به اچ آی وی ممکن است برای مدت طولانی هیچ علامتی از بیماری نداشته باشد، به همین علت تنها راه تشخیص آن، انجام آزمایش خون از نظر اچ آی وی است.

اچ آی وی آزمایش تشخیصی اختصاصی دارد و در آزمایش های متداول و معمول که به منظور چک آپ انجام می شود مشخص نمی گردد. انجام آزمایش اچ آی وی فقط در موارد اهدای خون و اهدای عضو، اجباری است و در سایر مواقع فرد باید از درخواست آزمایش برای خود آگاه بوده و برای انجام آزمایش اچ آی وی رضایت داشته باشد.

توصیه می شود تا قبل و بعد از آزمایش اچ آی وی، فرد تحت مشاوره قرار گیرد. انجام مشاوره برای افزایش آگاهی فرد، کمک به ایجاد رفتارهای جنسی سالم، آماده کردن وی برای پذیرش نتیجه احتمالی مثبت آزمایش و انجام پیگیری های بعدی کمک کننده است.

با توجه به پیچیدگی های تفسیر نتیجه آزمایش به خصوص وجود مرحله پنجره، لازم است تا نتیجه آزمایش چه منفی باشد و چه مثبت، همراه با مشاوره به فرد اعلام شود.

چه خدماتی در رابطه با اچ آی وی در کشور وجود دارد؟

اچ آی وی

با وجود آن که در حال حاضر درمان قطعی که ویروس را از بین ببرد وجود ندارد، اما درمان های موجود می تواند بیماری را تحت کنترل در آورده و باعث بهتر شدن کیفیت زندگی افراد مبتلا و افزایش طول عمر آنها شود.

از سوی دیگر مصرف داروی ضد ویروس اچ آی وی در فرد مبتلا باعث کاهش مقدار ویروس در بدن وی شده و در صورت تداوم رفتارهای پرخطر مرتبط با ایدز، احتمال انتقال بیماری به طرف مقابل کاهش می یابد و همه گیری و گسترش بیماری را کنترل می کند.

به علاوه مصرف داروی ضد ویروس اچ آی وی توسط مادر مبتلا باعث کاهش خطر انتقال ویروس در طی دوران بارداری و زایمان، به نوزاد وی می شود. لذا درمان اچ آی وی، کلید پیشگیری است.

اگر افراد مبتلا به اچ آی وی، هر چه زودتر از ابتلای خود آگاه شوند، می توانند هر چه سریع تر از خدمات مراقبتی و درمانی مناسب استفاده کنند که این باعث می شود نه تنها طول عمر بیشتر و کیفیت زندگی بهتری داشته باشند، بلکه خطر انتقال بیماری از آنها به دیگران (به خصوص همسرو شریک جنسی) نیز کم می شود.

از این رو توصیه می شود افرادی که خود یا همسر/ شریک جنسی آنها سابقه رفتارهای پرخطر مرتبط با ایدز دارند سابقه ارتباط جنسی محافظت نشده و بدون کاندوم، سابقه زندان، سابقه تزریق مواد با سرنگ و سوزن مشترک)،

افراد در مشاغلی که با خون و ترشحات مواجهه دارند، افرادی که به واسطه نوع شغل خود، مدت طولانی دور از منزل و خانواده هستند

و همسریا شریک جنسی آنها، با مراجعه به نزدیک ترین مرکز مشاوره بیماری های رفتاری محل سکونت خود با انجام به موقع مشاوره و آزمایش اچ آی وی» هر چه سریع تر از وضعیت ابتلای خود به اچ آی وی مطلع شوند تا بتوانند از خدمات درمانی و مراقبتی مناسب در این مراکز بهره مند شوند.

در این مراکز کلیه خدمات شامل آموزش، مشاوره، آزمایش اچ آی وی و وسایل پیشگیری از انتقال بیماری و داروی ضد ویروس به صورت رایگان و با رعایت رازداری ارایه می شود. این مراکز تحت نظارت دانشگاه های علوم پزشکی در سراسر کشور فعالیت می نمایند.

چرا خودمراقبتی برای پیشگیری از ابتلا به اچ آی وی ضروری است؟

خودمراقبتی یعنی مراقبت از خود. یعنی این که ما برای حفظ سلامت و شادابی خود کارهایی ولو کوچک انجام دهیم تا زندگی بهتری داشته باشیم. خودمراقبتی اقداماتی است آموختنی، آگاهانه و هدفمند که هر فردی برای خود، خانواده و دیگران انجام میدهد تا سالم بماند.

از آنجا که ایدز یک بیماری رفتاری است که از طریق رفتارهای پرخطری از جمله روابط جنسی پرخطر و محافظت نشده و استفاده از سرنگ و سوزن مشترک منتقل می شود، از این رو خودمراقبتی در زمینه اچ آی وی/ ایدز اهمیت زیاد داشته، لذا در خودمراقبتی باید :

  • از مصرف مواد مخدر، محرک و روانگردان اجتناب نمود. مصرف این مواد از هر نوع، هر چقدر کم هم باشد، می تواند فرد را در معرض انجام رفتارهای پرخطر مرتبط با ایدز قرار دهد.
  • از حضور در موقعیتهای خطر آفرین پرهیز کرد.
  • مهارت نه گفتن، را تقویت نمود. این حق انسان است تا به خواسته های نادرست دیگران «جواب نه» بدهد.
  • مهارت «رفتار قاطعانه» را در خود افزایش داده و تقویت کرد.
  • مهارت «تفکر نقاد» را در خود رشد داده و هر مطلبی را بدون دلیل قبول نکرد. تفکر نقاد کمک می کند تا مردم به خصوص نوجوانان و جوانان بتوانند قبل از انجام یک رفتار، از عواقب و پیامدهای آن رفتار آگاه شوند.
  • مهارت «حل مساله» را تمرین کرده و بر آن مسلط شد. نوجوانان و جوانان هر چه در این زمینه مهارت بیشتری به دست آورند، ارتباط خانوادگی و اجتماعی بهتری خواهند داشت. افراد هر چه ارتباط خانوادگی قوی تر داشته باشند، سالم تر خواهند بود.
  • به اصول اخلاقی و معنوی پایبند بود. این پایبندی کمک زیادی به پیشگیری از ابتلای به اچ آی وی می کند.
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن