بهداشت

بهداشت گوش و روش های مراقبت از آن

بهداشت گوش ها یکی از ضروریات حفظ سلامت عمومی است. و توجه نکردن به آن ممکن است مشکلات دیگری را برای بدن پدید آورد. گوش سه بخش دارد: گوش خارجی ، گوش میانی ، گوش داخلی

گوش خارجی را باید به طور مرتب با یک پارچه پاکیزه و نرم تمیز کرد. هرگز نباید اجسام خارجی مانند گوش پاک کن را وارد گوش کرد. گوش پاک کن و سایر اجسامی که بعضی ها وارد گوش خود می کنند ، گاهی باعث می شوند پرده گوش آسیب ببیند ، بهداشت گوش را مختل کرده و احتمال ایجاد برخی عفونت ها افزایش یابد که این عوارض می توانند به کاهش شنوایی منجر شوند.

پاکسازی دوره ای گوش خارجی توسط پزشک باعث می شود از تجمع مواد چسبنده در مجرای گوش و کاهش شنوایی جلوگیری شود. پس از حمام کردن و شنا نیز بهتر است گوش ها به آرامی و با استفاده از گوشه یک حوله تمیز کاملا خشک شوند.

گوش گیرها نیز قادرند از بروز برخی عفونت های گوش مانند عفونت گوش خارجی جلوگیری نمایند. در عفونت گوش خارجی، یک عامل قارچی باکتریایی (بیماری زا) باعث التهاب و حساسیت گوش خارجی می شود که معمولا با درد و خارش همراه است. این عفونت معمولا به علت شنا یا استحمام مکرر و طولانی مدت به وجود می آید.

اگر عفونتی در گوش وجود داشته باشد، خاراندن و استفاده از گوش پاک کن باعث تشدید عفونت می شود. وقتی گوش عفونت می کند، بهترین کار این است که به پزشک مراجعه شود تا تداوم عفونت گوش به کاهش شنوایی منجر نشود ، به همین دلیل است که بهداشت گوش بسیار اهمیت پیدا می کند. مراقبت از گوش ها مستلزم معاینه ها و آزمایش های طبی منظم است. البته خود افراد نیز می توانند از شنوایی خود محافظت کنند؛ به عنوان مثال، می توانند از قرار گرفتن در معرض سر و صدای زیاد و موسیقی های گوش خراش در وسایل نقلیه یا در کنسرت ها یا از طریق هدفون پرهیز کنند.

معاینه گوش

معاینه گوش

معاینه گوش ممکن است توسط اودیولوژیست (متخصص شنوایی شناسی) ، پزشک یا متخصص گوش ، حلق و بینی انجام شود.

متخصص شنوایی شناسی می تواند ضمن ارزیابی سطح شنوایی افراد ، به تشخیص و درمان مشکلات شنیداری و گفتاری بپردازد.

متخصص گوش ، حلق و بینی ، پزشک متخصصی است که می تواند انواع بیماری های گوش، حلق و بینی را تشخیص بدهد و از درمان های طبی یا جراحی برای مداوای آنها استفاده کند.

کاهش شنوایی

کم شنوایی طیف وسیعی از خفیف تا شدید دارد. کم شنوایی در دو طبقه مادر زادی و اکتسابی طبقه بندی می شود.

  • علل کم شنوایی مادرزادی عبارتند از: تولد پیش از موعد ، مشکلات تنفسی در حین تولد ، برخی نقایص مادرزادی ، قرار گرفتن در معرض دارو یا عفونت های مختلف پیش از تولد ، ابتلا به عفونت های ویروسی ، اوتیت میانی ، تب بالا و برخی آسیب های دیگر؛ به عنوان مثال ، حتی سر و صدای زیاد نیز می تواند به کم شنوایی منجر شود.
  • کم شنوایی اکتسابی وقتی رخ می دهد که سر و صدای زیاد به تدریج به گوش آسیب برساند. این کم شنوایی معمولا سیر کندی دارد و به آرامی و بدون درد اتفاق می افتد. یکی از علایم هشدار دهنده این کاهش شنوایی ، احساس شنیدن صدایی شبیه صدای زنگ بلافاصله پس از شنیدن سر و صداست (وزوز گوش). گاهی نیز فرد در شنیدن صدای دیگران در مکالمات روزمره خود دچار مشکل می شود. اما مشکل آنجا است که این علایم هشدار دهنده معمولا پس از چند ساعت یا چند روز از بین می روند، در حالی که کم شنوایی از بین نمی رود و به پیشرفت تدریجی خود ادامه می دهد.

نشانه های اولیه کم شنوایی ناشی از سر و صدا :

  • مشکل در شنیدن و فهمیدن صحبت دیگران، به خصوص در اماکن شلوغ و پرسروصدا.
  • نیاز به افزایش شدید صدای تلویزیون.
  • درخواستهای مکرر از دیگران برای تکرار آن چه گفته اند.
  • ناتوانی در شنیدن صداهای بلندی مانند گریه بچه یا صدای زنگ تلفن در اتاق دیگر.

تنها راه قطعی تشخیص کم شنوایی ، آزمایش شنوایی توسط شنوایی شناس است. سر و صدای زیاد و دایمی ، علاوه بر کم شنوایی ، باعث بروز وزوز گوش ، استرس ، خستگی و تحریک پذیری می شود. حتی کودکان و نوجوانان نیز در معرض کم شنوایی ناشی از سر و صدا هستند.

کم شنوایی ۳ نوع است:

  • کم شنوایی انتقالی
  • کم شنوایی حسی-عصبی
  • کم شنوایی نوع مختلط
  • در کم شنوایی انتقالی ، صداها به طور مؤثری از گوش خارجی به گوش داخلی انتقال نمی یابند. این نوع کم شنوایی معمولا به علت تجمع بیش از حد مواد چسبناک در گوش ، نقایص مادر زادی شنوایی یا عفونت گوش میانی و خارجی رخ می دهد.
  • در کم شنوایی حسی- عصبی، گوش داخلی یا عصب شنوایی آسیب می بیند. وظیفه سلول ها و عصب شنوایی، نقل و انتقال پیام های شنوایی بین مغز و گوش داخلی است. این نوع کم شنوایی معمولا مادام العمر است. برخی از کم شنوایان از سمعک استفاده می کنند. سمعک ، ابزاری الکترونیکی برای بازگشت نسبی حس شنوایی در ناشنوایان و کم شنوایان است.

کم شنوایی ناشی از سر و صدا یکی از شایع ترین علل کم شنوایی حسی- عصبی است. این کم شنوایی معمولا تا پایان عمر باقی می ماند. سمعک می تواند تا حد زیادی به این افراد کمک کند و با تقویت شنوایی ارتباط افراد مبتلا را بازسازی نماید. اما قادر به درمان ریشه ای و همیشگی مشکل آنها نیست. بهترین کار برای جلوگیری از بروز این نوع کم شنوایی، پرهیز از قرار گرفتن در اماکن پر سر و صدا است.

در صورت برخورد با علایم شنوایی زیر باید به پزشک مراجعه کنیم و بهداشت گوش را چک کنیم:

  • احساس درد در گوش
  • ترشح از گوش
  • ناتوانی در شنیدن صدای افراد در گفت و گوهای حضوری
  • ناتوانی در شنیدن صدای افراد در گفت و گوهای تلفنی
  • در یک یا هر دو گوش
  • نیاز به بلند کردن صدای تلویزیون در حدی که شدت صدا برای دیگران آزاردهنده باشد
  • ناتوانی در تشخیص صداهای افراد مختلف
  • ناتوانی در شنیدن کلام دیگران در یک اتاق شلوغ
  • ناتوانی در شنیدن صدا در موقعیت های اجتماعی
  • احساس شنیدن هرگونه صدای اضافی در گوشها و یا در سر مثل صدای سوت
  • احساس پری و سنگینی در گوش ها همراه با سرگیجه

خطر ابزارهای قابل حمل پخش موسیقی برای حس شنوایی

مضرات هدفون برای شنوایی

متخصصان گوش، حلق و بینی و شنوایی شناسان هشدار می دهند که زیاد گوش کردن به موسیقی های شلوغ، به ویژه با صدای بلند و از طریق پخش کننده های قابل حمل موسیقی مانند ام پی تری پلیر و آیپاد، احتمال ابتلا به کم شنوایی را افزایش می دهد و بهداشت گوش را به خطر می اندازد. صدای بلند موسیقی از طریق این ابزارها و به واسطه هدفون وارد گوش می شود. برخی از ابزارهای تکنولوژیک و پرطرفدار امروزی می توانند هزاران آهنگ را در خود حفظ کنند و ساعت ها بدون نیاز به شارژ، آنها را پخش کنند.

امروزه بسیاری از افراد برای ساعت های متمادی و متوالی با استفاده از همین ابزارها موسیقی گوش می کنند. متخصصان هشدار می دهند که این کار ، حتی اگر صدایش از نظر شنونده چندان هم بلند و گوش خراش نباشد ، می تواند به شنوایی آسیب بزند. اگر اطرافیان شما بتوانند صدای موسیقی را از هدفون شما بشنوند یا شما قادر به تشخیص صداهای بلند اطراف تان نباشید ، معنایش این است که صدا را در حد غیر ایمنی زیاد کرده اید. اگر صدای یک موسیقی را افزایش دهید اما مدت زمان شنیدن را به نصف کاهش دهید باز هم به همان میزان قبل آسيب شنوایی خواهید دید.

متاسفانه بیشتر افراد از شدت این آسیب های شنوایی که در کمین آنها است، بی اطلاع هستند. به همین دلیل، آنها در درجه اول باید با این حقایق آشنا شوند و سپس از قواعد و قوانین ایمن و سالمی در این حوزه پیروی کنند.

دو قانون مهم در زمینه گوش کردن به موسیقی:

  • قانون اول: نصف میزان حداکثر به هر موسیقی با صدایی معادل کمتر از نصف میزان حداکثر گوش بدهید. بنابراین اگر به نظر شما بلندی صدا از ۱ تا ۱۰ نمره بگیرد، باید بلندی صدا را حداکثر روی عدد ۵ تنظیم کرد.
  • قانون دوم: ۶۰ درصد ، ۶۰ دقیقه هرچه صدا بالاتر برود ، مدت زمان گوش کردن باید کمتر شود. برخی از متخصصان شنوایی ، قانون ۶۰ درصد ، ۶۰ دقیقه را پیشنهاد می کنند. به موجب این قانون ، استفاده از این ابزارهای شنیداری باید حداکثر روزی ۶۰ دقیقه باشد و در عین حال ، نباید صدا را از ۶۰ درصد بیشینه صوتی آن ابزار بیشتر کرد. یعنی تقریبا نصف میزان بلندی صدای آن ابزار.

پزشکان توصیه می کنند که به جای استفاده از هدفون هایی که داخل گوش فرو می روند، از هدفون هایی استفاده شود که روی گوش قرار می گیرند و از استاندارد های رسمی شناخته شده مثل استاندارد اروپا ، آمریکا و ایران تبعیت می کنند.

ابزارهای کمک شنوایی برای بهداشت گوش

بسیاری از کم شنوایان از ابزارهای تقویت کننده شنوایی و کمک شنوایی استفاده می کنند. منظور از ابزار کمک شنوایی ، ابزاری است که کم شنوایان را در شنیدن صدای دیگران و برقراری ارتباط با آنها یاری کند. رایج ترین ابزار کمک شنوایی ، سمعک است. اگرچه استفاده از سمعک باعث کاهش مقدار بالایی از مشکل کم شنوایان می شود ، مشکل آنها را به کلی از بین نمی برد. آنها همچنان ممکن است در مواقع خاصی دچار مشکل ارتباطی و شنوایی شوند. برای مثال، استفاده از تلفن برایشان آسان نخواهد بود. بیشتر کم شنوایان نیاز به استفاده از تقویت کننده صدا دارند تا بتوانند صدای تلفن را بهتر بشنوند.

شنیدن صداهای اطراف نیز برای کم شنوایان آسان نخواهد بود، به ویژه در مواقعی که پای رادیو یا تلویزیون باشند. زیاد کردن صدای رادیو و تلویزیون نیز اگرچه راهکار مناسبی برای شنیدن کم شنوایان است ، معمولا اطرافیان را آزار میدهد. بدین منظور در حال حاضر تجهیزات مکمل سمعک ها مثل سیستم FM و استفاده از تلفن ، تلویزیون و یا ضبط صوت را بسیار تسهیل و راحت خواهد نمود. زیرنویس های تلویزیونی نیز می توانند کمک کننده باشند. آنها به کم شنوایان کمک می کنند مکالمات برنامه های تلویزیونی را راحت تر بخوانند و بشنوند. بسیاری از کم شنوایان ممکن است در مواجهه با موارد خاص از ابزارهای اشاره استفاده کنند؛ مانند نور لامپی که می تواند به محض به صدا درآمدن زنگ تلفن روشن شود.

خود مراقبتی علیه کم شنوایی

  • هرگز گوش پاک کن یا اجسام خارجی و چیزی از این قبیل را وارد گوش خود نکنیم؛ در غیر این صورت، خود را در معرض خطر پارگی پرده گوش قرار خواهیم داد.
  • برای جلوگیری از تجمع بیش از حد مواد چسبناک در گوش خود، می توانیم به وسیله یک لیف یا پارچه خشک ، پاکیزه و نرم ، گوش خارجی خود را تمیز کنیم.
  • پس از استحمام یا شنا ، گوش خود را با گوشه یک حوله خشک و تمیز به آرامی خشک کنیم.
  • در صورت بروز علایمی که نشان دهنده عفونت گوش یا کم شنوایی است به پزشک مراجعه کنیم.
  • صدای رادیو ، تلویزیون ، سی دی پلیر ، آیپاد و ام پی تری پلیر را در محدوده ایمن نگه داریم.
  • از گوش کردن مداوم به موسیقی با صدای بلند، به ویژه از طریق هدفون، خودداری کنیم.
  • هنگام کار با ماشین آلات پر سر و صدا ، ابزار آلات برقی یا شرکت در کنسرت های موسیقی که معمولا پر سر و صدا هستند ، از گوشی های محافظ استفاده کنیم. ابزارهای حفاظت از شنوایی مثل گوشی های محافظ ، گوش پوش ها ، کلاهک ها و محافظ های بهداشت گوش معمولا در داروخانه ها عرضه می شوند. درجه و میزان محافظت مارک های مختلف محافظ گوش ، چندان متفاوت نیست. اگر مطمئن نیستیم کدام نوع برایمان مناسب تر است یا چگونه باید از آنها استفاده کرد ، از شنوایی شناس (ادیولوژیست) بپرسیم. بهترین نوع و بهترین محافظ گوش دقیقا همانی است که ما احساس راحتی بیشتری با آن داریم و می توانیم هنگام نیاز از آن استفاده کنیم.

مراقبت از شنوایی در سالمندی

شنیدن صداهای موجود در محیط اطراف ، در بسیاری از مواقع ما را از خطر آگاه می کند. در هنگام عبور از خیابان و یا رانندگی ، کم بودن قدرت شنوایی می تواند موجب بروز حادثه شود. بر طرف شدن مشکلات شنوایی به برقراری ارتباط بهتر با اطرافیان کمک می کند.

شایع ترین علت های کم شنوایی در سالمندی عبارت است از:

علت های کم شنوایی
  1. کم شدن قدرت شنوایی به دلیل افزایش سن (با افزایش سن ، کاهش شنوایی کم کم بروز می کند. بنابراین معاینه توسط پزشک لازم است. اگر کم شدن قدرت شنوایی مربوط به افزایش سن باشد ، با استفاده از سمعک ، شنوایی بهتر می شود.)
  2. جمع شدن جرم در گوش (به طور طبیعی در مجرای گوش جرم درست می شود. این جرم زرد رنگ و چرب است و برای محافظت از مجرای گوش لازم است. جرم گوش خود به خود به طرف بیرون حرکت می کند و از مجرای گوش خارج می شود. بنابراین نیازی به دستکاری و خارج کردن جرم وجود ندارد. از فرو بردن اجسامی مانند دسته عینک، سنجاق، سر خودکار و حتی گوش پاک کن در گوش خودداری کنید. چون علاوه بر آسیب رساندن به مجرا و یا پرده گوش موجب فشرده شدن جرم گوش در ته مجرا می شوید. همچنین در هنگام حمام کردن از فرو بردن لیف در مجرای گوش و شستن آن با صابون یا شامپو خودداری کنید؛ چون مواد شوینده باعث تحریک مجرای گوش می شود و می تواند موجب عفونت گوش شود. بعد از حمام کردن نیز برای خشک کردن مجرای گوش هرگز از گوش پاک کن استفاده نکنید، زیرا گوش پاک کن باعث تجمع و فشرده شدن جرم در انتهای مجرای گوش می شود. علاوه براین ممکن است پنبه نوک آن | داخل مجرا باقی بماند. پس از حمام کردن، برای خشک شدن مجرای گوش، می توانید گوشه یک دستمال نخی را به صورت فتیله در آورید و در ابتدای مجرای گوش قرار دهید تا به تدریج آب جذب شده و مجرا خشک شود. در مواردی که ترشح جرم گوش افزایش یافته یا به علت دست کاری در ته مجرا جمع شده باشد مراجعه به پزشک برای شست وشوی گوش ضروری است.)
  3. عدم رعایت بهداشت گوش موجب سوراخ شدن پرده گوش (عفونت گوش و یا فرو بردن اجسام نوک تیز می تواند موجب سوراخ شدن پرده گوش شود. سوراخ شدن پرده گوش نیز یکی از علت های کاهش شنوایی است و برای بهبود آن باید به پزشک مراجعه کرد. اگر پرده گوش شما سوراخ است قبل از حمام کردن یک پنبه آغشته به وازلین را جلوی مجرای گوش قرار دهید تا مانع ورود آب به مجرای گوش شود. زیرا ورود آب به داخل گوش احتمال عفونت دوباره را بیشتر می کند.)

۷ کلید پیشگیری از مشکلات شنوایی:

  1. خودداری از رفتن به مکان های پر سر و صدا.
  2. دست کاری نکردن گوش برای خارج کردن جرم
  3. خودداری از فرو بردن اجسامی مانند دسته عینک، سنجاق، سرخودکار و حتی گوش پاک کن در گوش.
  4. خودداری از فرو بردن لیف در مجرای گوش و شستن آن با صابون یا شامپو در هنگام حمام کردن.
  5. عدم استفاده از گوش پاک کن برای خشک کردن مجرای گوش بعد از حمام کردن.
  6. به صورت فتیله در آوردن گوشه یک دستمال نخی و قرار دادن آن در ابتدای مجرای گوش برای جذب شدن آب و خشک شدن مجرا.
  7. عدم مصرف خودسرانه دارو (برخی از داروها برای گوش ضرر دارند و باید با نظر پزشک مصرف شوند.)

بهداشت گوش علاوه بر اینکه برای مراقبت از گوش ها مفید بوده ، باعث می شود احتمال کم شنوا شدن در پیری را نیز کاهش دهد ، پس باید همواره به نکته توجه کنیم که مراقبت از گوش ها در آینده موجب بهبود سلامت ما می شود.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن