مادر و کودک

تغذیه کودکان 1-2 ساله برای رشد و تکامل فرزندان

تغذیه کودکان یکی از مهم ترین عوامل در رشد کامل آن ها می باشد ، بعد از یک سالگی، تفاوت های زیادی در روند رشد و تکامل کودک نسبت به قبل مشاهده می شود و سرعت رشد نسبت به سال اول به طور قابل توجهی کاهش پیدا می کند. در طی سال اول زندگی، رشد بسیار سریع است به نحوی که وزن کودک، سه برابر زمان تولد می شود در حالی که طی سال دوم فقط ۲ تا ۲/ ۵ کیلوگرم به وزن او اضافه می شود.

تغذیه کودکان 1-2 ساله

با تغيير سرعت رشد، تغییراتی در نیازهای تغذیه ای او نیز ایجاد شده و کودک نسبت به قبل بی اشتها می شود. در بعضی موارد اشتهای کودک غیر قابل پیش بینی و موقتی است به عنوان مثال کودک ممکن است در یک وعده با اشتها غذا بخورد ولی در وعده بعدی از غذا خوردن خودداری کند. برخی مادران نگران كفایت تغذیه ای کودک خود در این سنین هستند که از طریق پایش رشد کودک ( اندازه گیری وزن وقد) می توان این نگرانی را رفع نمود.

در طی سال دوم زندگی، کودک توانایی پیدا می کند تا سلیقه های غذایی خود را بیش از پیش بیان کند . به طور معمول سلیقه ها و عادات غذایی کودک شکل می گیرد و ایجاد عادات خوب غذایی مانند مصرف غذاهای کم نمک و تنوع غذایی به حفظ سلامتی کودک در سال های آتی عمرکمک می کند. در این سنین، رفتار تغذیه ای کودک تغییر کرده و در مورد نحوه غذاخوردنش دخالت کرده و احساس استقلال بیشتری دارند. در این دوران، خانواده به ویژه مادر نقش مهمی در تغذیه صحیح کودک و شکل گیری عادات صحیح غذایی کودک به عهده دارد.

با توجه به این که یکی از دلایل بروز برخی از بیماری های مزمن در سنین بزرگسالی ( چاقی، بیماری های گوارشی، برخی حساسیت ها، گرفتگی زودرس و پیشرفته سرخرگ ها و برخی سرطان ها)، تغذیه نادرست دوران کودکی و نوجوانی می باشد. بنابراین توجه به تغذیه مناسب و شکل گیری عادات غذایی صحیح در این دوران نقش مهمی در پیشگیری و کنترل بیماری های مزمن مرتبط با تغذیه در سال های آتی عمر به عهده دارد.

در سال دوم زندگی، کودک کنجکاوتر از قبل شده، بیش از پیش مایل است در غذای بزرگترها شریک شود، دوست دارد خودش کارهایش را انجام دهد و به دلیل این نیاز به استقلال، اصرار دارد که با دست خود غذا را دردهانش بگذارد.

هر چند کودک در این سن توانایی ندارد تا به تنهایی غذایش را به میزان کافی بخورد ولی باید به او اجازه داد که خودش غذا را با دست با قاشق به طرف دهان ببرد در عین حال باید بزرگترها به او کمک کنند کودک غذای كافی دریافت نماید. عدم توجه به خواسته و مشارکت کودک در غذا خوردن، باعث لجبازی و بد غذا شدن او به مدت طولانی خواهد شد.

نکات مهم در تغذیه کودک یک تا دو ساله

 تغذیه کودک یک تا دو ساله
  • تغذیه با شیر مادر در سال دوم زندگی نیز ضروری است و شیرخوار باید تا پایان دوسالگی با شیر مادر تغذيه شود.
  • برخلاف سال اول زندگی در این سنین ترجیحا ابتدا به کودک غذا و بعد شیر مادر داده شود. و در صورت نیاز و تمایل شیرخوار بعد ازغذا می تواند ازشیرمادر تغذیه کند. شیر مادر در سال دوم منبع مهم دریافت پروتئین، چربی، کلسیم و انواع ویتامین های ضروری برای كودك است.
  • در طول سال دوم، مصرف ویتامین های A و Dو قطره آهن باید همچنان ادامه داشته باشند.
  • در این سنین کودک باید علاوه بر شیر مادر، روزانه ۵ بار غذا بخورد. توصیه می شود روزانه سه وعده اصلی و دو میان وعده دریافت کند.
  • در این سن باید کودک به غذای سفره که همه خانواده از آن استفاده می کنند عادت کند و در عین حال انرژی کافی برای تامین رشد و تکامل خود را دریافت کند. البته چون هنوز کودک قدرت کافی برای جویدن غذا ندارد، باید غذای خانواده را برای او تا حدی نرم کرد. مثلا برنج با تکه های کوچک گوشت را با پشت قاشق کمی نرم کرد و به کودک داد.
  • با توجه به اینکه حجم غذای دریافتی کودک در هر نوبت کم است، باید تعداد دفعات غذایی او افزایش داده شود تا میزان انرژی کافی برای وی تامین شود. بنابراین باید ۵ تا ۶ نوبت در شبانه روز مواد غذایی (غیر از شیر) به کودک داده شود.
  • کودک نیز همانند بزرگسالان ترجیح می دهد تا در محيط شاد غذا بخورد. کودک تمایل دارد با دست خود یا به کمک قاشق غذا را در دهان ببرد، همانگونه که در بحث های قبلی نیز ذکر شد حتما باید او را در این مورد آزاد گذاشت، در غیر این صورت از غذا خوردن خودداری خواهد کرد و لجباز خواهد شد.
  • نیاز به کلسیم و پروتئین به طور رایج از طريق شيرمادر، ماست پاستوریزه و گوشت ها تأمین می شود.
  • کودک به ظرف غذا، رنگ ظرف و تزئین غذا توجه زیادی دارد پس علاوه بر توجه به خواص مواد غذایی و مزه غذای تهیه شده، باید به ظاهر غذا نیز توجه شود. همچنین در برنامه غذایی روزانه کودک گروههای اصلی غذایی شامل شیر و لبنیات، نان و غلات، گوشت، تخم مرغ، حبوبات، میوه ها و سبزیها باید گنجانده شود.
  • در این سن می توان سفیده تخم مرغ را به صورت کاملا پخته و سفت شده از مقدار کم شروع کرد و به تدریج به یک سفیده کامل رساند. کودک می تواند یک روز در میان یک عدد تخم مرغ کامل بخورد.
  • در این دوران باید شیر پاستوریزه، ماست و دوغ را در وعده های غذایی کودک گنجاند. در تهیه غذای کودک حتما از گوشت، مرغ یا ماهی استفاده شود. می توان گوشت را به شكل كوفته قلقلی، ماکارونی، کباب و کتلت تهیه نمود.
  • با توجه به نقش میوه ها و سبزی ها در تأمین ویتامین ها و املاح، باید در برنامه غذایی روزانه کودک گنجانده شوند. آب میوه طبیعی در حجم کم مثل آب سیب یا پرتقال به صورت یک نوشیدنی بعد از بازی و تقلای کودک بسیار مطبوع و لذت بخش است. حداکثر میزان آب میوه حدود نصف لیوان میباشد زیرا دریافت بیشتر از این میزان موجب احساس سیری در کودک گردیده و اشتهای کودک را کاهش می دهد.
  • میزان انرژی مورد نیاز کودکانی که میزان بازی و فعالیت در آنان زیاد است بیشتر از کودکان کم تحرک می باشد. همچنین کودک پس از بیماری برای جبران وزن از دست رفته نیاز به انرژی بیشتری دارد.
  • از دادن غذاهای خیلی شیرین و یا نوشیدنی در حجم زیاد در فاصله دو وعده غذا و دادن تنقلات کم ارزش خودداری شود زیرا سبب کاهش اشتها شده و کودک را از غذا خوردن باز می دارد.

مهم ترین عادات و رفتارهای نادرست در سال دوم زندگی کودک

  • تداوم تغذيه با شيرمادر همانند سال اول زندگی
  • مصرف بیش از حد میوه و آب میوه
  • مصرف تنقلات غذایی کم ارزش
  • نرم کردن بیش از حد غذا
  • رعایت نکردن تنوع غذایی
  • رعایت نکردن نظم در تغذيه
  • پر کردن بیش از حد ظرف غذا
  • عدم دقت مناسب برای تغذیه و شرایط روحی کودک.
  • اضطراب والدین در مورد کم خوردن و اثر منفی آن بر رشد کودک
  • تغذيه با زور و عجله و بداخلاقی
  • توقع مادران در مورد اعمال سلیقه و تحمیل نوع غذاهایی که مادر ترجیح می دهد
  • تهدید کودک
  • اهدای جایزه

برنامه غذایی کودک در سال دوم زندگی

برنامه غذایی کودک در سال دوم زندگی

برنامه غذایی روزانه کودک باید ترکیبی از تمام گروه های غذایی زیر باشد:

گروه نان و غلات مانند برنج، نان، ماکارونی، گندم و جو تأمین کننده انرژی مورد نیاز کودک بوده و همچنین برخی از ویتامین ها و املاح مورد نیاز مانند ویتامین های گروه B و آهن را تأمین می کنند.

گروه میوه ها مانند سیب، پرتقال، زردآلو، طالبی، هلو و گروه سبزی ها مانند هویج، گوجه فرنگی، کدو حلوایی، جعفری، خیار و… که انواع ویتامین ها، املاح و فیبر مورد نیاز کودک را تأمین می کنند.

گروه شیر و لبنیات مانند شیر، ماست، پنير، دوغ و بستنی که پروتئین، کلسیم، فسفر و ویتامین های گروه B، A و D را تأمین می کنند.

گروه گوشت، حبوبات، تخم مرغ و مغزها مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخم مرغ، عدس، ماش و سایر انواع حبوبات، مغز گردو و بادام که تأمین کننده پروتئین، آهن، روی و ویتامین های گروه B می باشند.

نمونه ای از برنامه غذایی روزانه از هر یک از گروه های غذایی اصلی و جانشین های آنها برای کودکان

صبحانه می تواند شامل یکی از پیشنهادات زیر باشد

  • نان به همراه کره، مربا و چای
  • و یا نان و پنیر و گردو
  • و یا نان، کره، عسل و چای
  • و یا نان و تخم مرغ و پنیر

ناهار می تواند شامل یکی از پیشنهادات زیر ( همراه با ماست ) باشد

  • عدس پلو
  • سبزی پلو با ماهی
  • سبزی پلو با ماهیچه
  • کوفته قلقلی با سیب زمینی و هویج
  • لوبیا چیتی با سیب زمینی و هویج
  • خوراک گوشت و سیب زمینی و هویج
  • برنج با نصف سیخ کباب

شام می تواند شامل یکی از پیشنهادات زیر ( همراه با ماست ) باشد

  • ماکارونی با گوشت چرخ کرده و سبزی
  • ماکارونی با پنیر رنده شده
  • کوکو سیب زمینی با نان
  • کوکو سبزی با نان
  • نصف سیخ کباب با نان
  • لوبیا چیتی همراه با سیب زمینی و کمی روغن زیتون

میان وعده های غذایی مثلا در ساعت ۱۰ صبح و ۴ بعد از ظهر می تواند شامل یکی از پیشنهادات زیر باشد

  • دو عدد بیسکوئیت با یک سیب
  • یک کاسه شله زرد
  • یک تکه نان و یک موز
  • نان و پنیر و خیار و یا یک تکه نان با کمی کره و پنیر
  • یک تکه نان با دو عدد خرما بدون هسته
  • نصف لیوان ماست با یک عدد خرما و یک تکه نان نان
  • نصف تخم مرغ پخته شده
  • چند عدد بادام ریز و نرم شده با یک فنجان آب میوه
  • ده عدد پسته ریز و نرم شده همراه با یک فنجان آب میوه
  • یک تکه نان با یک عدد سیب زمینی متوسط یا دو عدد هویج پخته شده
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن