بیماری ها

هپاتیت ب ، علائم ، پیشگیری و درمان آن به چه صورت خواهد بود

هپاتیت ب نوعی بیماری کبدی است که در اثر عفونت با ویروس هپاتیت «بی» رخ می دهد.
هپاتیت از نظر لغوی به معنای التهاب کبد است و می تواند در اثر عوامل مختلف، از جمله: بسیاری از داروها، ویروس های مختلف، بیماری های خودایمنی و ژنتیکی پدید آید. هپاتیتهای ویروسی از بیماریهای شایع در جهان بوده و عامل مهم نارسایی کبد و سیروز کبدی هستند.

هپاتیت یکی از معضلات بهداشتی است و در بین آنها هپاتیت های منتقله از راه خون از جمله بیماری هایی هستند که سهم قابل توجهی از مرگ ومیر، ناتوانی، بار اقتصادی، اجتماعی و روانی را به خود اختصاص داده و موارد مزمن این بیماریها در حال حاضر مشکلات و تبعات بسیار زیادی را به جامعه تحمیل کرده است.

علایم ابتلا به بیماری هپاتیت ب

علایم بیماری هپاتیت ب

بیماری هپاتیت «بی» می تواند بدون علامت باشد و یا می تواند علایم بسیار شدید همراه با درگیری شدید کبدی ایجاد نماید. به طور معمول بعد از ورود ویروس به بدن فرد و پس از یک دوره بدون علامت، علایمی مانند سرماخوردگی مثل ضعف، کسالت، بی اشتهایی، تب، خستگی، درد عضلات، التهاب مفاصل و عوارض پوستی ایجاد می شود.

پس از مدتی مرحله دوم علایم به صورت بروز زردی و بهبود علایم به همراه تیره شدن ادرار و یا کمرنگ شدن مدفوع بروز می کند. بعد از این مرحله، بیمار وارد مرحله نقاهت می شود. معمولا کودکان علایم حفیف تری را بروز می دهند و بیشتر بدون علامت هستند.

ناقل هپاتیت ب

ویروس هپاتیت ب برای سال ها می تواند به صورت نهفته مخفی و بدون علامت در بدن باقی بماند و فرد در واقع به عنوان ناقل هپاتیت شناخته شود. ناقل هپاتیت «بی» به اکسی گفته می شود که برای مدت ۶ ماه ویروس هپاتیت بی در خونش باشد و در بررسی آزمایشگاهی مشکل کبدی دیده نشود و حال عمومی بیمار خوب باشد. چنین فردی می تواند بیماری را به دیگران انتقال دهد.

نشانه ها و علایم تخصصی بیماری های کبدی

نشانه ها و علایم تخصصی بیماری های کبدی

زردی

مشهور ترین نشانه بیماری های کبدی در بین مردم زردی است. زردی نشانه بیماری است و نه خود بیماری، علت زرد شدن چشم و پوست بیمار، رسوب رنگدانه ای به نام بیلی روبین در مخاطات مثل سفیدی چشم و پوست است.

زردی می تواند به علت خستگی زیاد، اختلالات خونی بیماری های کبدی، بیماری های عفونی، مصرف برخی مواد شیمیایی و غذایی مثل هویج ایجاد شود. پس زردی به تنهایی نمی تواند نشانه بیماری کبدی باشد. در صورتی که زردی به علت مصرف زیاد مواد کاروتن دار مثل هویج باشد مخاطات درگیر نیستند یعنی چشم فرد زرد نمی شود.

زردی حاصل از بیماری های خونی معمولا به رنگ کهربایی است در حالی که زردی ناشی از بیماری های کبدی به نارنجی نزدیک تر است.

وجود تب همزمان با زردی عموما نشانه بیماری های عفونی دیگر مثل مالاریا و یا عفونت کیسه صفرا است. در حالی که در هپاتیت ویروسی، زردی پس از قطع تب ایجاد می گردد.

درد و احساس سنگینی سمت راست شکم

در برخی از بیماری های کبدی به علت التهاب و هجوم سلول های دفاعی، کبد متورم شده و حجمش افزایش می یابد. چون کبد، در داخل یک پوسته لیفی محکم قرار دارد این افزایش حجم باعث کشیده شدن پوسته و احساس کرد می شود. البته این درد اغلبه مبهم و ضعیف است.

اگر منشأ درد کیسه صفرا و علت آن انسداد مجرای خروجی باشد درد شدید بوده و به صورت متناوب (یعنی همراه با شدت و ضعف) است. برخی بیماران هم به همان علت افزایش حجم کبد از احساس سنگینی در ناحیه بالا و راست شکم شکایت دارند.

تورم پاها

آلبومین، پروتئین اصلی در خون است و در کبد ساخته می شود. یکی از وظایف این پروتئین حفظ مایع داخل رگها است. با اختلال کارکرد کبد در بیماری های مزمن کبدی و عدم تولید البومین کافی، مایع جاری در داخل رگها از نظر فیزیکی توانایی باقی ماندن در رگها را نداشته و از آنها خارج و وارد فضای بین بافتی سلول ها می شود.

مایع به علت وزنی که دارد به پایین ترین نقطه یعنی پاها می رود. در طول روز که فرد می ایستد و یا نشسته است مایع در پاها جمع شده و باعث تورم تا مچ و در موارد شدیدتر ساق ران و حتی نواحی تناسلی می شود. ورم ناشی از بیماری های کبدی سفت بوده و در صورت فشار دادن با انگشت حفره ناشی از آن مدتی باقی مانده و به این ترتیب از ورم ناشی از بیماری های قلبی مجزا می شود.

بزرگی کبد و طحال

با التهاب کبد و تجمع خون در آن، کبد بزرگتر از حالت عادی شده و از زیر دنده ها خارج می شود. طحال بزرگ شده باعث احساس درد و سنگینی در ناحیه چپ شکم و نیز لمس این عضو به صورت یک توده می شود.

تمایل به خونریزی

در صورت شکسته شدن پوشش طبیعی رگ، نیاز به پلاکتها و عوامل انعقادی است. در بیماریهای کبدی ساخت عوامل انعقادی دچار اختلال شده و زمان خونریزی بیش از حالت طبیعی طول می کشد به این ترتیب در بدن بیمار با ضربات عادی ممکن است خونریزی روشن و یا مناطق کبودی مشاهده شود.

تظاهرات هورمونی

بسیاری از هورمونها در خون توسط آلبومین حمل می شوند. از مهم ترین این هورمونها هورمون جنسی زنانه یا استروژن است. در صورت کاهش آلبومین، سطح آزاد این هورمون در خون افزایش یافته، آثار فعالیت زیاد آن به خصوص در مردان دیده می شود. این علایم به صورت بزرگ شدن سینه های کوچک شدن بیضه، کاهش تمایلات جنسی (هر2 علامت فوق در مردان دیده می شود و قرمز شدن کف دستها ( در هر دو جنس) است.

تظاهرات پوستی

به جز زردی که در ابتدا به آن اشاره شد، برخی تظاهرات نادر پوستی همراه مشکلات کبدی دیده می شود. از مشکلات شایع تر می توان لکه های سیاه روی صورت و از مشکلات نادر می توان به لکه های سیاه وسیع پشت گردن و برجستگی رگهای سطحی پوست که نمای خال با حاشیه رشته ای دارند (خال عنکبوتی) اشاره کرد.

آسیت

آسیت به معنی تجمع آب و مایع در حفره شکم است و در بین مردم به آب آوردن شکم مشهور است. مکانیسم تولید اسیت شبیه به تورم پاها است یعنی کاهش آلبومین علت اصلی محسوب می شود، به علت خروج مایع و کاهش حجم مایع داخل رگها بیمار احساس تشنگی می کند و در نتیجه مقداری مایع می نوشد که این مایع باز هم در رگ حفظ نشده و وارد فضای شکم میشود.

بنابراین یک چرخه معیوب به وجود می آید که حاصل آن تشدید آسیت است. تجمع مایع در شکم و خون معمولا حجم زیادی داشته و منجر به افزایش ناگهانی اندازه شکم و نیز وزن می شود. این علامت بیشتر در بیماران سیروزی دیده می شود.

هپاتیت و انتقال در داخل خانواده

اگر در خانواده یک فرد ناقل هپاتیت وجود داشته باشد، امکان انتقال بیماری به س ایر افراد خانواده وجود دارد. ولی این امر نیاز به تماس مداوم و طولانی دارد و نحوه انتقال از طریق ورود خون فرد ناقل هپاتیت «بی» به مخاط با خون فرد سالم است.

در صورت واکسیناسیون ضد هپاتیت «سی»، می توان کاملا بی خطر در داخل خانواده با فرد مبتلا به هپاتیت «بی» زندگی و معاشرت کرد.

باید توجه داشت که به خاطر انتقال عفونت در دوران نوزادی، امکان ابتلا خواهران و برادران از مادر وجود دارد و به همین دلیل پیشنهاد می شود اعضای خانواده فرد مبتلا هم بررسی شوند.

راههای انتقال هپاتیت «بی»

راههای انتقال هپاتیت بی
  1. انتقال از طریق خون و فرآورده های خونی
  2. ارتباط با بیماران و یا خون آلوده بیماران (کارکنان بهداشتی درمانی)
  3. انتقال از راه مادر مبتلا به نوزاد
  4. اعتیاد تزریقی
  5. خالکوبی، حجامت غیربهداشتی و تاتو کردن انتقال در بین اعضای خانواده لا استفاده مشترک از وسایل تیز و برنده مانند تیغ، سرنگ آلوده، موچین، رژ لب، ریمل و یا حتی مسواک
  6. دیالیز با وسایل آلوده
  7. پیوند اعضا
  8. تماس پوست بریده یا زخم شده با خون و یا مایعات آلوده به ویروس هپاتیت «بی»

تذکر: هپاتیت «بی» در اثر برخوردهای ساده روزانه مانند صحبت کردن، در آغوش گرفتن، دست دادن و یا در مکان هایی مانند استخر انتقال پیدا نمی کند.

توصیه های خودمراقبتی هپاتیت ب

  1. اجرای واکسیناسیون به موقع هپاتیت «بی» در نوزادان تازه متولد شده
  2. پرهیز از ابتلا به اعتیاد و در صورت ابتلا به اعتیاد تزریقی، اجرای برنامه کاهش آسیب استفاده از سرنگ یکبار مصرف و )
  3. پرهیز از روابط جنسی محافظت نشده
  4. تزریق ایمنوگلوبولین هپاتیت بی ۵
  5. رعایت احتياطات شغلی و واکسیناسیون افراد مرتبط با گروههای پزشکی و پیراپزشکی
  6. پرهیز از اقداماتی که به سوراخ شدن پوست منجر می شود. نظیر خالکوبی، تتو، حجامت به روش غیر علمی در مراکز غیر مطمئن و آلوده
  7. پرهیز از استفاده از وسایل تیز و برنده نظیر سرنگ و سر سوزن تیغ اصلاح و مسواک به طور مشترک
  8. اطمینان از انجام استریل خدمات دندانپزشکی

گروه های هدف برای تزریق واکسن هپاتیت «بی»

تزریق واکسن هپاتیت بی
  • تمام نوزادان تازه متولد شده
  • کارکنان بهداشتی- درمانی که ممکن است با سوزن و یا سایر وسایل الوده به ویروس هپاتیت بی سر و کار داشته باشند.
  • همسر، فرزندان و والدین کلیه کسانی که با فرد ناقل هپاتیت بی» زندگی می کنند.
  • بیمارانی که در معرض تزریق خون مکرر هستند. مانند همودیالیزیها، بیماران تالاسمی و یا هموفیلیها
  • بیماران مبتلا به بیماری مزمن کبدی و افراد آلوده به هپاتیت سی»
  • افراد با رفتارهای پرخطر جنسی
  • رفتگران شهرداری، آرایشگران، آتش نشانها، امدادگران اورژانس، زندانبانها، کارشناسان آزمایشگاههای تحقیقات جرم و جنایت
  • زندانیان با سابقه رفتارهای پرخطر و مدت اقامت بالای ۶ ماه
  • افرادی که نیاز به پیوند عضو دارند.

آنچه باید بدانیم

  • شیردهی به نوزاد از مادران مبتلا به هپاتیت «بی» بلامانع است.
  • ویروس هپاتیت «بی» در اثر برخوردهای ساده روزانه مانند بوسیدن، صحبت کردن و در آغوش گرفتن و یا در مکان هایی مثل استخر منتقل نمی شود
  • ناقلین هپاتیت «بی» می توانند ازدواج کنند ولی همسر آنها باید بر علیه این بیماری واکسینه شود. خطر انتقال عفونت در زندگی زناشویی سالم و با استفاده از واکسن وجود ندارد.
  • ناقلین هپاتیت «بی» می توانند مانند بقیه مردم زندگی کنند، ورزش کنند و محدودیتی در رژیم غذایی آنها وجود ندارد.
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن