بیماری ها

علائم کم کاری مادرزادی تیروئید و روش های پیشگیری و کنترل آن

کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از انواع کم کاری تیروئید است که به صورت مادر زادی زمان تولد نوزاد ، هورمون تیروکسین در بدن نوزاد کم می باشد که باعث کم کاری مادرزادی تیروئید می شود.

سر تیتر مقاله

تیروئید چیست ؟

تیروئید چیست ؟

تیروئید غده کوچکی است که در جلوی گردن قرار دارد.

وظیفه غده تیروئید

وظیفه اصلی غده تیروئید تولید و ترشح هورمونی به نام تیروکسین در بدن می باشد.

نقش هورمون تیروکسین در بدن

هورمون تیروکسین اثرات مهمی در سوخت و ساز سلول های مختلف و رشد و نمو بدن دارد. اثرات هورمون تیروکسین در رشد و تکامل مغز

بسیار مهم و ضروری است. در صورتی که به هر دلیلی این هورمون در بدن تولید نشود، یا تولید آن کم یا به شکل غیر طبیعی باشد، عوارض

مختلفی در بدن پدیدار می گردد. این عوارض در سنین مختلف متفاوت هستند. تولید بیش از حد طبیعی هورمون در بدن سبب بیماری می شود.

کم کاری مادرزادی تیروئید

به هر علتی هورمون تیروکسین در بدن نوزاد، کم بوده و یا عملکرد طبیعی نداشته باشد، بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید بوجود می آید.

علائم کم کاری مادرزادی تیروئید

علائم کم کاری مادرزادی تیروئید

علائمی که در نوزادان مبتلا به کم کاری تیروئید دیده می شود عبارتند از: تولد بعد از هفته ۴۲حاملگی، یرقان (زردی) طول کشنده، ادم در نوزادان ، مک زدن ضعیف، شیر نخوردن به مقدار کافی، کاهش حرارت بدن، اتساع شکم، کبودی در انگشتان دست و پا، مشکلات و زجر تنفسی، وزن نگرفتن، کاهش دفعات مدفوع، يبوست، کاهش فعالیتهای نوزاد (بیش از حد آرام)، فتق نافی، پوست خشک، زبان بزرگ و صدای گریه خشن. این علائم در روزهای اول تولد بسیار کم و غیر اختصاصی هستند. فقط ۵٪ نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید در هفته اول بر اساس علائم بالینی قابل تشخیص هستند.

علائم بیماری در نوزاد

در اکثر نوزادان مبتلا به این بیماری، در روزهای اول زندگی، علائم بارز بیماری وجود ندارد و با گذشت زمان علائم بیماری خود را نشان می دهند، که متاسفانه زمان از دست رفته و عوارض ایجاد شده اند.

عوارض کم کاری مادرزادی تیروئید

رشد و تکامل مغز تا حدود ۳ سالگی ادامه دارد. به همین دلیل کم کاری مادرزادی تیروئید باعث عوارض جبران ناپذیری بر رشد و تکامل مغز و

اعصاب مرکزی می شود. رشد طولی و قد نوزاد نیز تحت تاثیر این بیماری قرار گرفته و کند خواهد شد. در نتیجه این بیماری با عوارضی نظیر:

عقب ماندگی ذهنی، کوتاهی قد و کاهش شنوایی همراه است. با توجه به اینکه این عوارض در صورت عدم تشخیص زودرس و عدم شروع

درمان بموقع جبران ناپذیر هستند. لذا غربالگری نوزادان در سنین ۵-۳ روز بعد از تولد از اهمیت بسیار زیادی بر خوردار است. درمان بموقع و صحیح از بروز عوارض این بیماری جلو گیری می کند.

علت بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید

کم کاری مادرزادی تیروئید

علت اصلی بروز بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید نا شناخته است، اما کمبود ید و ازدواج های فامیلی از عوامل موثر به شمار می رود.

پیشگیری از بروز عوارض کم کاری مادرزادی تیروئید

کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از شایع ترین علل قابل پیشگیری عقب ماندگی ذهنی است و برای جلوگیری از بروز عوارض بیماری در نوزادان، باید تشخیص در همان روزهای اول زندگی داده شده و درمان در اسرع وقت، با قرص لوتیروکسین، آغاز گردد.

آیا بروز این بیماری در نوزاد با روش زندگی والدین ارتباط دارد؟

خیر، هیچ گونه ارتباطی بین روش زندگی والدین با بروز بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید در نوزادان مبتلا شناخته نشده است.

چرا باید همه نوزادان در روز ۵-۳ تولد برای بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید غربالگری شوند؟

بعلت اینکه بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید در اوایل تولد معمولا بدون علامت است و از طرفی تشخیص دیررس و دیر شروع کردن درمان (بعد از ۲۸ روز تولد) موجب بروز عوارضی چون عقب ماندگی ذهنی می شود. به همین دلایل، باید تمام نوزادان در روزهای ۵-۳ تولد غربالگری شوند تا اگر به این بیماری مبتلا هستند، با شروع درمان به موقع از عقب ماندگی ذهنی پیشگیری شود.

آیا عدم وجود سابقه بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید در خانواده، به این معنی است که نوزاد نیاز به غربالگری ندارد؟

عدم وجود سابقه بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید در خانواده، دلیلی برای انجام ندادن غربالگری در نوزاد نیست و نباید هیچ نوزادی را از غربالگری محروم کرد.

آیا انجام غربالگری کم کاری مادرزادی تیروئید با نمونه گیری از پاشنه پا، برای نوزاد خطری دارد؟

انجام غربالگری از پاشنه پا هیچگونه خطری برای نوزاد ندارد و کاملا بی ضرر است.

اگر نوزاد واکسن زده یا مختصری تب و سرماخوردگی داشته باشد، می توان نمونه گیری از پاشنه پا انجام داد؟

بله، تزریق واکسن یا ابتلا به سرماخوردگی مختصر، مانع از انجام غربالگری نمی شود .

آیا هنگام نمونه گیری، نوزاد باید ناشتا باشد؟

خیر، نمونه گیری از پاشنه پا برای غربالگری کم کاری مادر زادی تیروئید نیازی به ناشتا بودن ندارد.

آیا پس از نمونه گیری از پاشنه پا، نیاز به مراقبت خاصی است؟

پس از نمونه گیری، روی محل نمونه گیری گاز پاکیزه ای قرار داده و مختصری فشار دهید. گاز را به مدت ۵ دقیقه در محل نگاه داشته، پس از آن بردارید. بجز این مراقبت خاص دیگری نباز نیست.

آیا مثبت شدن آزمایش غربالگری، نشان دهنده ابتلاء به بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید است؟

مثبت شدن آزمایش غربالگری، نشان می دهد که ممکن است این نوزاد مبتلا به بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید باشد. انجام آزمایش

تکمیلی (که با استفاده از خون وریدی است) تشخیص را قطعی می کند. این آزمایش باید بدون فوت وقت انجام شود و بسیار مهم و ضروری است.

آیا درمان از بروز عقب ماندگی ذهنی در نوزاد مبتلا جلوگیری می کند؟

بله، خوشبختانه شروع درمان به موقع (قبل از ۲۸ روزه گی نوزاد) از بروز عقب ماندگی ذهنی در نوزاد مبتلا به بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید جلوگیری می کند.

آیا مصرف به موقع و درست دارو می تواند از بروز عقب ماندگی ذهنی در نوزاد مبتلا به کم کاری تیروئید جلوگیری کند؟

بله، مصرف دارو باید طبق دستور پزشک باشد و تمام توصیه های هنگام مصرف قرص رعایت شود.

توجه داشته باشد که نباید به توصیه اطرافیان مقدار قرص را تغییر داد. پس با مصرف به موقع و درست قرص لووتیروکسین می توان علاوه بر جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی از کوتاهی قد و عوارض دیگر این بیماری جلوگیری کرد.

نحوه مصرف داروی لووتیروکسین چگونه است؟

نحوه مصرف داروی لووتیروکسین

داروی لووتیروکسین به صورت قرص وجود دارد و مقدار مصرفی آن را پزشک معالج تعیین می کند. مقدار قرص تجویز شده باید ضمن رعایت دقیق دستورات مصرف شود.

روش مصرف: مقدار قرص تجویز شده، در شیر مادر و یا آب حل شده و به نوزاد خورانده شود. نوزاد باید یک ساعت قبل از مصرف قرص تا یک ساعت بعد از آن چیزی نخورد.

آیا قرص لووتیروکسین با داروهای دیگر تداخل دارد؟

قطره آهن و مولتی ویتامین نباید همزمان با قرص لووتیروکسین مصرف شوند. باید بین مصرف این داروها و مصرف قرص لووتیروکسین حداقل ۱۲ ساعت فاصله باشد.

آیا مصرف همزمان شیرهایی دارای ترکیبات سویا (مثل ایزومیل) همزمان با قرص لووتیروکسین بلامانع است؟

مصرف همزمان شیرهایی دارای ترکیبات سویا (مثل ایزومیل) با قرص لووتیروکسین می تواند جذب لووتیروکسین را مختل نماید. به همین دلیل فاصله حداقل یک ساعت قبل و بعد از مصرف را باید رعایت کرد.

آیا انجام آزمایشهای هورمون های تیروئید بطور مکرر ضروری است؟

بله، کودک مبتلا به کم کاری تیروئید باید طبق موارد زیر مورد آزمایش قرار گیرد.

  • ۲ و ۴ هفته بعد از شروع درمان
  • هر ۱ ماه در طول ۶ ماه اول زندگی
  • هر ۲ ماه در طول ۶ ماه دوم زندگی
  • هر ۳ ماه بین سنین ۱۲ تا ۳۶ ماهگی
  • هر ۶ ماه بعد از ۳۶ ماهگی (در صورت ابتلا کودک به کم کاری مادرزادی تیروئید دائمی)

انجام آزمایشها برای اطلاع از کافی بودن مقدار قرص لووتیروکسین لازم است و با توجه به نتایج آزمایشها و مقدار قرص لووتیروکسین مصرفی توسط پزشک تعیین می شود.

مصرف قرص لووتیروکسین در نوزاد مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید، تا چه وقت ادامه دارد؟

فقط به دستور پزشک، قرص لووتیروکسین کم، زیاد و یا قطع شود. معمولا” مصرف قرص لووتیروکسین باید تا 3 سالگی کودک ادامه یابد.

سپس پزشک دارو را قطع کرده و پس از ۴ هفته آزمایش هورمونی تیروئید انجام می شود. سپس با توجه به جواب آزمایش، پزشک تشخیص می دهد که کودک دیگر نیازی به دارو ندارد و یا باید تا پایان عمر قرص لووتیروکسین مصرف کند.

زمان در جلو گیری از عقب ماندگی ذهنی در نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید , از طلا با ارزش تر است.

نوزادانی که دارای شرایط ذیل باشند علاوه بر نمونه گیری در روزهای ۵-۳ یک هفته بعد یعنی در روزهای ۱۵-۱۰ (هفته دوم) نیز مجدد از آنها نمونه گیری به عمل خواهد آمد :

  • نوزادان نارس ( باید علاوه بر هفته دوم در هفته های شش و ده تولد نیز نمونه گیری انجام شود)
  • نوزادان کم وزن (کمتر از ۲۵۰۰ گرم)
  • نوزادانی که سابقه دریافت و یا تعویض خون داشته اند
  • نوزادانی که داروهای خاص مصرف می نمایند . مثل دوپامین
  • نوزادانی که سابقه بستری در بیمارستان دارند
  • در دو و چند قلوها
  • نوزادان با وزن بیشتر از 4000 گرم
  • نوزادانی که نتیجه آزمون غربالگری اولیه آنها بین 5 تا 9.9 می باشد.

غربالگری کم کاری تیروئید (نمونه گیری از پاشنه پا نوزاد) در مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی انجام می شود.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن